vrijdag 7 mei 2010

Romeinse Burgerschap en de Middeleeuwen

Dat je altijd een paspoort bij je moet hebben als je naar een andere land gaat is deze tijd vanzelfsprekend. Bij dit pasje horen rechten en plichten. Ze hadden in het Romeinse rijk ook een pasjessysteem, en nee je kan er geen gratis boodschappen mee sparen. Dit pasje hield in dat je een ''Romeins Burger'' was. Blond haar, zwart haar, blauwe ogen, groene ogen, blank of donker, het maakte niet uit, had je een pasje dan was je gewoon eem Romeinse Burger. Leuk concept, ja, maar dit pasjessysteem zal het gevoel voor burgerschap naar mijn mening niet bevordert hebben. Je had het pasje om minder belasting te betalen, en misschien mocht je met andere ''burgers'' handelen. Maar deed het wat met jou als staat van een burger?

In de Middeleeuwen zie je dat het soms met recht de ''Dark ages" werd genoemd. De overkoepelende organisatie, de kerk, bleef overeind. Maar het Christendom en burgerschap hadden weinig verband met elkaar. DE MENS IS VAN NATURE SLECHT EN CORRUPT. Tja, zo dachten ze over de mens in die tijd. Toch zijn er wel lichtpuntjes in deze donkere tijden. Zo ontwikkelde de staat zich steeds verder en zo ook de macht van de vorst en de relatie tussen vorst en onderdaan. In de 11e en 12e eeuw ontstond er Europese versnippering en onderlingen verhoudingen. Men kreeg het dus toch nog wel in de gaten. Volgende week gaan we kijken hoe dit vorm heeft gekregen door een aantal belangrijke veranderingen te bekijken. Deze tijd hierna werd ook wel de Age of Revolutions genoemd. ZOu zo een film voor een Hollywoodfilm kunnen zijn.

Lullen over burgerschap deel 1

Samenvatting week 16
We hebben in de week van 19 april twee discussies moeten voeren die gingen over het onderwerp die we in het college behandeld hadden. De eerste discussie ging over het Romeins burgerschap en verliep goed. De tweede ging over het nut van een overkoepelende instellingen. Deze verliep iets verdiepender dan de eerste stelling.



Discussie I: Kan Romeins burgerschap al dan niet voor onze tijd een bruikbaar concept zijn?
Lisa had als eerst een bericht geplaatst waarin naar voren kwam dat ze het met de stelling eens was. Kort gezegd kwam het er op neer dat Romeins burgerschap al tekenen vertoont in deze tijd, zoals in Nederland het regeringssysteem. Zoals in de Romeinse tijd de Volksvergadering zo hebben we de Tweede kamer. En een pasje zoals ze dat kenden in de Romeinse tijd is ook wel goed, want zo kan iedereen zijn ‘eigen’ gang blijven gaan maar toch aan bepaald rechten en plichten moeten voldoen. Koen ging hier tegenin en vind dat het Romeins burgerschap niet goed bruikbaar is voor deze tijd, omdat je in het Romeins burgerschap toch een groot verschil zag tussen de Patriciers en de Plebejers. De Patriciers hadden voorrechten en konden zich meer permitteren, zij trokken zich dan ook niet veel aan van de Volksvergadering van de Plebejers. Wat betreft het pasje zegt Koen dat dat er al is. Kijk naar het EU paspoort en/of ID-kaart. Dit is vergelijkbaar met het Romeinse pasje. Sander is het eens met Koen wat betreft het Romeins burgerschap, Patriciers en Plebejers gaat niet samen. Een pasjessysteem hebben ze in Nederland ook, maar om het pasje te bemachtigen moet je eerste een examen af leggen. Lisa reageert hier weer op door met tegenargumenten te komen wat betreft het pasje. EU-burgers hebben inderdaad een EU-paspoort of ID-kaart, maar dit geeft je in een andere land nog niet precies dezelfde rechten. Vaak moet je de taal kunnen spreken, je moet gedragen als.. enzovoort. Zo werkt het ook met het Nederlandse pasje, heel veel dingen klinken mooi op papier maar in de praktijk werkt het toch vaak anders..En wat betreft de Patriciers en de Plebejers. Ja de Plebejers hadden inderdaad minder zeggenschap, maar dat is onze democratisch systeem net zo. Als jij stemt op een partij die niet in het kabinet komt, heb jij ook weinig zeggenschap. Ook Dennis reageert op de inbreng van Koen en Sander, hij is het eens met Koen wat betreft het Romeins burgerschap invoeren in deze tijd. Het verschil tussen Patriciers en Plebejers doet hem denken aan de tijd in Nederland rond 1848 met het censuskiesrecht. Het pasjessysteem lijkt hem achterhaald want iedereen heeft toch een paspoort/ID-kaart waar bepaalde rechten en plichten aan verbonden zijn. Dit is genoeg voor deze samenleving. Verder reageert Dennis ook op de laatste inbreng van Lisa. Hij zegt dat de regels omtrent immigranten uit voorzorg zijn en dat Nederlanders niet de dupe moeten worden van mensen die hier toevallig alleen maar beter willen verdienen dan in eigen land. Uiteraard zijn er ook mensen met goede bedoelingen stelt hij. Wat betreft de verkiezingen is hij het met Lisa eens, alleen hij zegt dat onze democratie nu eenmaal zo werkt en dat mensen die op kleinere partijen weten dat ze een kleine kans van ‘slagen’ hebben.
Koen komt terug op een eerder ingenomen stelling wat betreft het pasjessysteem. Hij zegt nu dat het pasjessysteem inderdaad uitkomst brengt als je iedereen gelijk wil behandelen. Vooral in tijden als de Verzuiling is dit erg belangrijk. Voor de Romeinen lag dit echter anders, zij gebruikten het alleen maar om er zelf beter van te worden, bijv meer mensen in het leger. Als laatste reageert Sander nog een keer met een korte conclusie van zijn eigen standpunt. Hij vindt uiteindelijk het Romeins burgerschap geen goed concept voor deze tijd, omdat de doelen die de Romeinen hadden met een pasje anders waren als wij dat tegenwoordig hebben.

Discussie II: Is een overkoepelend instelling, staat of (al)machtig persoon nodig om de maatschappij te behoeden voor moordende menselijke concurrentie en chaos, aan het begin van de 21ste eeuw (of was dat alleen noodzakelijk in eerder periode van de geschiedenis)?
Deze discussielijn wordt begonnen door Koen, hij stelt dat een overkoepelende instelling/macht niet heeft gewerkt in de Middeleeuwen omdat iedereen nog met elkaar concurreerde en elkaar zelfs vermoordde. In de 21e eeuw zou dit net zo werken, een overkoepelende instellingen zou mensen niet 100% in de hand kunnen houden. Lisa reageert hierop door te stellen dat het in de Middeleeuwen inderdaad neit altijd lekker liep. Maar mensen willen van nature de sterkste zijn, zoals Hobbes beschrijft. Dan heb je een overkoepelende macht nodig. Het ligt echter wel aan de overkoepelende macht. Het systeem zoals in Nederland werkt goed genoeg, als je echter een Kerk oid aan de macht zet zou het heel anders werken. Dan komt er misschien meer discriminatie voor (zoals in de Middeleeuwen). Mensen hebben sturing nodig. Dennis reageert ook op de stelling, hij doet dat door te stellen dat een volk/samenleving altijd een overkoepelend iets nodig heeft om alles in goede banen te leiden. Anders wordt het chaos zoals je dat kunt zien in de geschiedenis en de tegenwoordige ‘democratie’ in Afghanistan. In onze democratie mag het volk gelukkig kiezen wie er regeerd, lukt het deze mensen niet dat komen er weer nieuwe verkiezingen. De overkoepelende macht heeft als nut om alles in goede banen te leiden. Ook Sander is het eens met de stelling maar het ligt wel aan de overkoepelende macht. Een democratie is op dit moment het beste systeem waarin we kunnen leven. Het volk moet daarom ook kiezen wie het land gaat ‘leiden’. Dennis reageert hier weer op door te zeggen dat het niet aan de periode ligt of de overkoepelende macht wel of niet goed is. Ook in de Middeleeuwen kon je het geluk hebben door een goede koning te treffen die het beste met zijn land voor had. En ook nu kan je een regeringsleider treffen die er de kantjes van afloopt. Het gaat hem niet zozeer om een persoon die de macht heeft maar over een overkoepelende instelling zoals een parlement oid. Koen bekent dat hij het met de stelling eens is dat er een overkoepelende macht nodig is, maar hij brengt tegenargumenten in om de discussie op gang te houden. Zo stelt hij dat een overkoepelende macht niet altijd nodig is, kijk bijv naar de prehistorie. En de samenlevingen van tegenwoordig kunnen gemaakt of gebroken worden door de machthebbers, zoals we ook gezien hebben in de geschiedenis. Hij neemt als voorbeeld dat mensen van nature ook naar vooruitgang streven, kijk bijvoorbeeld naar de technologie en de industrie. Dit kan ook zonder overkoepelende instellingen teweeggebracht worden. Sander reageert op het laatste stukje van Koen door te stellen dat dit juist een voorbeeld van concurrerende mensen en dat kan verkeerd aflopen. Mensen die, ook tegenwoordig, eenmaal de macht hebben kunnen er moeilijk afstand van doen, pas dus op met wie de macht in handen krijgt. Lisa sluit de discussie af met een laatste bijdrage. Ze stelt dat mensen van nature graag de machtigste willen zijn en als voorbeeld noemt ze de miljonairs die het hardst klagen in tijden van crisis terwijl ze al zoveel hebben. Dit omdat ze bang zijn hun positie/macht te verliezen. Zoals Sander ook al zei, mensen concurreren in deze tijd anders. Niet met paarden en speren maar door elkaar uit te kopen oid. Ze blijft bij haar standpunt dat een land een overkoepelende instelling nodig heeft. Mits dit een gekozen instelling is en/of een die het beste met het land/volk voor heeft.

woensdag 21 april 2010

Week 1: de Oude Grieken

Je zou maar geboren worden in een land waarbij je als 8-jarige je leeftijdsgenoot in elkaar mag meppen omdat er maar 1 stukje brood is voor 10 jongens van 8, dat is tamelijk wreed zal je denken. Toch was dit in de tijd van de Spartanen geen uitzondering. De hele dag op blote voeten lopen om eelt te kweken, vechten voor een stuk brood, afgeranseld worden door je vader als toch even iets fouts hebt gedaan. De term Spartaanse opvoeding zal wel van de Oude Spartanen af komen, dat is geen verrassing.

Wat heeft dit met burgerschap te maken zal je denken. Deze samenleving waar eigenlijk overleven centraal stond was namelijk een van de eerste samenlevingen waar enige facetten van burgerschap komen kijken. Dat niet iedereen het daarmee eens is of was werpt alleen maar leuke discussies op. Zowel nu, als vroeger tussen bijvoorbeeld Plato en zijn leerling Aristoteles.

Sparta wou zich vroeger expanderen, wat ze uiteindelijk aardig is gelukt. Maar hierbij kwamen wel een aantal kwesties kijken. Wat gebeurde er bijvoorbeeld met de overwonnen volkeren. Die kan je toch niet gelijk een Spartaan noemen? Dit was ook niet het geval. Er was maar een kleine elite die het burgerschap kreeg. De Spartiaten. Dit was met name een constitutionaal, sociaal en economisch lichaam wat de eenheid voor Sparta zal moeten waarborgen. Overwonnen volkeren werden slaaf of werden beschouwd als een zogeheten, Heloot. Deze bezaten geen burgerschap.

Eeen interessante ontwikkeling in deze periode van de geschiedenis. Het mag duidelijk zijn dat Sparta, een sterk millitaristische staat, veel macht bezat. Niet alleen door de Spartaanse opvoeding maar ook door de invoering van een enigzins beperkt burgerschap. De relatie tussen onderdaan en staat was heel sterk.



Nu hebben we het in de colleges over het stuk van Antigone gehad en haar beweegredenen zijn te verantwoorden door de law by nature. Het is interressant om deze keuzes, die worden voorgesteld zoals in dit toneelstuk, te onderleggen en uiteindelijk te beargumenteren waarom. Doe je het uit gevoel of met je hoofd. Uiteindelijk heeft de koning de juiste keuze gemaakt naar mijn mening.

maandag 19 april 2010

Introductie

Voor de cursus Politiek is dit een blog wat zal ingaan over burgerschap op diagronisch niveau.
Week na week zal er een blog plaatsvinden waarbij gereflecteerd zal worden naar aanleiding van gegeven lessen van Joop de Vries.

Verwachtingen

Burgerschap, toch een abstract begrip in de huidige moderne samenleving. Dat het in de geschiedenis een rol gespeeld heeft is duidelijk. In de komende periode zal er meer duidelijkheid ontstaan over de ontwikkeling van burgerschap en misschien meer duidelijkheid over het bergip burgerschap. In de politiek van vandaag zie je al dat de politici zelf er al veel moeite mee hebben om het te omschrijven.

Burgerschap speelt ook een rol in de lessen die jij als geschiedenisleraar geeft. Bewust of onbewust zal er hier mee worden omgegaan. Leerlingen zullen het vooral onbewust oppikken naar mijn mening. Toch is dit wel belangrijk voor de ''burgers'' die je opleidt in jouw klas. Dit klinkt best raar en ik heb het nu ook wat gechargeerd opgeschreven.

Komende periode zullen we via een diagronische weg het pad van burgerschap belopen waar ik met nieuwsgierigheid naar uit kijk. De facetten van burgerschap zijn al in een eerdere module aanbod gekomen. Ik heb dus al enige kennis vernomen van het begrip. Maar het is in theorie in een omgeving van verdieping natuurlijk wel anders dan een dramavoorstelling waarin je met klokhuis de leerlingen laat kennis maken met een enkel facet van burgerschap. Mijn verwachtingen zijn dus ook hoog gespannen.

Een mooie link naar een artikel uit de Trouw over burgerschap en een discussie daarover:
http://www.trouw.nl/krantenarchief/2002/03/02/2132240/Politiek_is_simpel__vechten_met_de__vreemde_.html